De combinatie van autisme en een verstandelijke beperking vormt een uitdaging en kan specifieke vragen en dilemma’s met zich meebrengen. In 2024 organiseerde de Expertgroep Autisme en Verstandelijke Beperking van de NVA voor het eerst een themadag rond dit onderwerp. Dit was een waardevolle dag met meer dan honderd bezoekers! Daarom krijgt de themadag een vervolg op vrijdag 30 oktober 2026. Deze keer staat een onderwerp centraal wat bij veel ouders en naasten speelt: hoe ga je om met onrust?
Onrust kan er zijn bij zowel de persoon met autisme en een verstandelijke beperking zelf als bij ouders, familie of directe verzorgenden. Onrust bij de één heeft invloed op de ander: de wisselwerking tussen beiden kan de onrust onbedoeld nog verder vergroten.
Op de themadag krijg je inzicht in oorzaken die er kunnen zijn voor onrust en hoe je daarmee om kan gaan. Welke afwegingen maak je om onrust te voorkomen en de kwaliteit van leven te verbeteren – ook als er zorg nodig is die juist extra onrust geeft? Zo zal er aandacht zijn voor hoe je je als ouders of naasten kunt verhouden tot de wet Zorg en dwang.
Het wordt een dag waarop je kennis kunt opdoen, veel praktische informatie krijgt en mensen kunt ontmoeten die dezelfde ervaringen hebben. De themadag wordt gehouden op vrijdag 30 oktober 2026 in Het Hart, een locatie van ’s Heeren Loo in Wekerom.
Programma
10.00 uur Ontvangst met koffie en thee
10.30 uur Welkom. Dagvoorzitter Jose Veen – Roelofs,
10.40 uur Inleiding. Rita Boer Rookhuizen, voorzitter van de NVA-Expertgroep Autisme en verstandelijke beperking
10.50 uur Help, mijn kind heeft gedragsproblemen, en nu?
Anja Kattentidt, arts voor verstandelijk gehandicapten, klinisch geneticus, werkzaam bij Zuidwester, consulent bij Sarr (Stichting Autisme Rotterdam Rijnmond) en spreekuur Erfelijke en Aangeboren Aandoeningen, Erasmus MC
Bij kinderen en volwassenen met autisme en een verstandelijke beperking komen vaak gedragsproblemen voor. Deze gedragsproblemen worden door zowel het kind als de ouders als een grote belasting en uitdaging ervaren. Ook hulpverleners zijn vaak handelingsverlegen in de aanpak van gedragsproblemen en onrust bij mensen met autisme en een verstandelijke beperking. In deze presentatie leer je hoe gedragsproblemen vaak ontstaan door een combinatie van lichamelijke, psychologische en sociale factoren. Dit wordt het biopsychosociaal model genoemd.
11.25 uur Pauze
11.45 uur Interactie tussen onrust bij degene met autisme&verstandelijke beperking en onrust bij de naasten en de omgeving
Yvette Dijkxhoorn, orthopedagoog, Universiteit Leiden
Wanneer je kind veel spanning ervaart heeft dat invloed op jou als ouder. Je probeert de spanning te doen verminderen. Wanneer dat niet goed lukt loopt de spanning bij jezelf ook op. Je voelt dat, probeert het niet te laten zien, maar je kind neemt dat toch waar en dat verhoogt bij hem of haar de spanning. In deze presentatie zal Yvette dieper ingaan op deze interacties.
12.20 uur Zorgethische blik op onrust bij mensen met autisme en een verstandelijke beperking
Alistair Niemeijer, universitair docent zorgethiek en onderzoeker, Universiteit voor Humanistiek en vader van een zoon met een verstandelijke en meervoudige beperking
Onrust bij mensen met autisme en een verstandelijke beperking wordt vaak benaderd als gedrag dat verklaard, verminderd of gereguleerd moet worden. Alistair verkent vanuit zorgethisch en filosofisch perspectief hoe je onrust kunt duiden, namelijk als iets wat ontstaat binnen relaties, routines, verwachtingen en zorgpraktijken. Daarnaast staat hij ook kritisch stil bij het begrip kwaliteit van leven; wie bepaalt wat een goed leven is? Tegen de achtergrond van de Wet zorg en dwang komt de spanning tussen veiligheid, vrijheid, bescherming en betekenisvolle zorg aan bod. Daarbij staat de vraag centraal hoe professionals en naasten kunnen blijven zoeken naar goede zorg.
13.00 uur Lunch
14.00 uur Minisessies ronde 1
15 minuten om te wisselen
15.00 uur Minisessies ronde 2
16.00 uur Ontmoeting en borrel
Minisessies
Je kunt deelnemen aan twee van de volgende minisessies.
Sessie 1. Kijken achter de leeftijd met de Loekemeijer-methode
Peter Stallenberg, gehechtheidsonderzoeker volgens de Loekemeijer-methode
Wat is de rol van gehechtheid in de sociale en emotionele ontwikkeling? Bij mensen met autisme & verstandelijke beperking ligt deze ontwikkeling vaak aanzienlijk lager dan hun kalenderleeftijd. De vraag is dan ook niet wat iemand kan, maar vooral wat iemand aankan. Vanuit zijn eigen (werk)ervaring vertelt Peter over de Loekemeijermethode. Deze methode richt zich op de gehechtheidsontwikkeling en het stimuleren hiervan. Wat betekent een lage sociale en emotionele leeftijd in de dagelijkse omgang? Welke rol speelt dit bij het ontstaan van onrust? Welke stappen kent de gehechtheidsontwikkeling en in hoeverre is deze te stimuleren?
Sessie 2. Prikkelverwerking: hoe werkt dat nou?
Jacqueline Heeren, kinderpsycholoog, systeemtherapeutisch werker en autisme en voedingsdeskundige
Tijdens deze sessie legt Jacqueline uit wat prikkels zijn, wat voor invloed ze hebben op de persoon en hoe ze voor onrust kunnen zorgen. Ook bespreekt ze wat we eventueel kunnen doen om ervoor te zorgen dat mensen met autisme de wereld beter kunnen verdragen.
Sessie 3. Slaapproblemen: wat is helpend voor kind én ouder
Cathelijne Linders, orthopedagoog, slaap- en syndromenpoli Advisium ’s Heeren Loo en initiatiefnemer www.zorgenvoorouders.nl
Slaapproblemen kunnen veel onrust geven in een gezin. Als je kind niet goed slaapt, heeft dit ook invloed op jou als ouder en op het hele gezin. In deze sessie verkennen we samen wat helpt en wat averechts werkt bij slaapproblemen bij kinderen met autisme & verstandelijke beperking.
Sessie 4. Omgaan met spanningsvol gedrag
Henk van der Kevie, trainer autisme en SAMEN houvast
Mensen met autisme ervaren vaak veel stress. De onrust die hiervan het gevolg is, kan zich uiten in spanningsvol en of agressief gedrag. Binnen ’s Heeren Loo is een methode ontwikkeld om hiermee om te gaan: SAMEN houvast. Ik neem jullie in deze workshop hierin mee als trainer van deze methode en geef ook praktische tips.
Sessie 5. Levend verlies en onrust bij ouders van kinderen met autisme& verstandelijke beperking – 1 ronde
Dr. Edith Raap, ontwikkelingspsycholoog, docent ouderbegeleiding aan de Hogeschool Utrecht en initiatiefnemer en maker van de podcastserie ‘Levend verlies’
Als we het hebben over levend verlies voor ouders, waar hebben we het dan over? Dat is het onderwerp van deze sessie: hoe ouders met een kind met autisme en een verstandelijke beperking niet alleen een grote zorglast ervaren, maar ook emotioneel veel te dragen hebben. Naast gevoelens van verlies ervaren ze ook tegenstrijdige gevoelens, waardoor hun onrust toeneemt. Edith gaat in op hoe ouders met levend verlies omgaan en hoe levend verlies een rol speelt in de relatie tussen ouders en professionals.
Sessie 6. Culturele diversiteit, wat betekent dat? – 1 ronde
Mariska Langermans, pedagoog, religiewetenschapper en consulent Discriminatiezaken bij RADAR, in samenwerking met Guiselle Gummarus, moeder van een zoon met autisme en LVB, wettelijk vertegenwoordiger in de zorg en ervaringsdeskundige
Tijdens deze minisessie krijg je antwoord op wat cultuur is, wat diversiteit is en hoe culturele diversiteit een rol speelt binnen gezinnen met een kind met autisme en verstandelijke beperking. Ook gaan we in op wat cultuursensitiviteit kan betekenen om onrust te voorkomen.
Praktische informatie
Deze themadag wordt georganiseerd door de Expertgroep autisme en verstandelijke beperking van de Nederlandse Vereniging voor Autisme.
De themadag is voor iedereen die een kind, familielid of naaste met autisme in combinatie met een verstandelijke beperking heeft.
Wanneer en waar
De themabijeenkomst vindt plaats op vrijdag 30 oktober 2026 van 10.00 tot 16.00 uur in ‘Het Hart’ op woonzorgpark De Hartenberg, Apeldoornseweg 80, Wekerom. Het Hart is een leerwerkbedrijf voor mensen met een beperking. www.sheerenloo.nl/in-de-buurt/het-hart-op-de-hartenberg. Het Hart is goed bereikbaar met het OV, om het half uur rijdt een bus je in slechts 10 minuten vanaf station Ede-Wageningen naar de bushalte direct voor de ingang van het terrein. Kom je met de auto? Er is gratis parkeergelegenheid.
Kosten
Naasten die NVA-lid zijn vroegboektarief (voor 30 september): 40 euro
Naasten die NVA-lid zijn regulier tarief (vanaf 30 september): 45 euro
Naasten die geen NVA-lid zijn vroegboektarief (voor 30 september): 55 euro
Naasten die geen NVA-lid zijn regulier tarief (na 30 september): 60 euro
Kosten zijn inclusief lunch
Aanmelden
Je kunt je aanmelden tot 23 oktober 2026. Meld je aan via deze aanmeldingspagina. Je betaalt de inschrijfkosten direct met iDeal en ontvangt vervolgens een bevestiging van je aanmelding in je mailbox.
Annuleringsvoorwaarden
Annuleren kan alleen schriftelijk en is kosteloos mogelijk tot 30 september. Stuur in dat geval een e-mail naar info@frprojecten.net met je naam en het bankrekeningnummer waarop het bedrag teruggestort moet worden (NB: terugbetalen gebeurt na half oktober). Op en na 30 september is annuleren niet meer mogelijk. Wel kun je dan het toegangsbewijs aan iemand anders overdragen.
Informatie
Bel bij vragen naar Fransiska, 06-15071831 of stuur een e-mail naar info@frprojecten.net
