Op zaterdag 19 september is er voor het eerst een Auti-Doe-Dag in Familiepark Nienoord in Leek (op de grens van Groningen/Drenthe). Dit park heeft meer dan 80 attracties voor kinderen van ca. 2 – 10 jaar. Je kunt er spelen in de grote buitenspeeltuin en de overdekte Avonturenschuur, ritjes maken in de elektrische trein, dieren knuffelen op de kinderboerderij, springen op trampolines en rondrijden op de tractorbaan.

Op zaterdag 19 september rijdt de elektrische trein over het park. De trein rijdt de hele dag en 1 ritje per persoon zit bij je entreeticket in. Om 11.00 uur en 15.00 uur geeft mascotte Nieno een show in zijn eigen theater; hij verwelkomt je en wie weet mag je met hem op de foto.

Het familiepark is gelegen op landgoed Nienoord. Het park vraagt entreegeld, maar op het landgoed kun je vrij wandelen. Fijn als je even uit het park wilt. Met een stempel kun je weer makkelijk het terrein van het park op.

Prikkels

Doordat het grootste deel van de attracties in de buitenlucht is, is het relatief prikkelvriendelijk op het park. Dat geldt niet voor de Avonturenschuur. De muziek wordt die dag uitgezet, maar doordat deze schuur afgesloten is, kan je hier meer prikkels ervaren dan je (kind) prettig vindt. Houd hier rekening mee.

Ook is in de miniatuurbaan binnen een treintje met geluidseffecten (bliksem/onweer). Als je kind hier gevoelig voor is, is het goed hier rekening mee te houden.

Tijdens de show van mascotte Nieno in het buitentheater is er muziek.

Praktische informatie

Familiepark Nienoord (adres: Nienoord 20, 9351 AC Leek) is op zaterdag geopend van 10.00 tot 17.00 uur en is goed bereikbaar. Je kunt gratis parkeren op de parkeerplaats voor het infocentrum.

Vanaf bushalte centrum Leek is het 10 minuten lopen naar landgoed Nienoord. Check zelf de meest actuele reisinformatie kort voor vertrek.

De ingang van het familiepark ligt achter het infocentrum (in het infocentrum kun je ook gebruik maken van het toilet en zelfs al een kopje koffie halen). Vanaf de parkeerplaats loop je links om het infocentrum heen om bij de ingang van het familiepark te komen. Met de plattegrond van het park kun je je alvast een beetje oriënteren op je bezoek.

Er is horecagelegenheid bij de ingang van het familiepark én op het park. Je meegebrachte eten mag je alleen buiten nuttigen in het park zelf. Her en der staan picknicktafels, bijvoorbeeld op het animatieveld. Met een eigen picknickkleed kun je hier ook even uitrusten en eten. Het animatieveld is uitsluitend toegankelijk voor deelnemers aan de Autidoedag. Meegebracht eten mag niet in het restaurant of op het terras van het restaurant genuttigd worden.

Het zwemkasteel op het landgoed is een attractie op zichzelf en is niet bij de entreeprijs voor het familiepark inbegrepen.

Rustruimte

Er is op het park een ruimte gecreëerd, waar je even tot rust kunt komen. Deze ‘Schaapskooi’ bevindt zich achter de tractorbaan. Hier heerst een rustige sfeer en er is gelegenheid om te kleuren of te knutselen, terwijl je toch in het park blijft.

Wil je rust en even van het park af, dan kun je een wandeling maken over het landgoed. Met een stempel kun je weer makkelijk het terrein van het park op.

Ticket kopen

Speciaal voor de Autidoedag kun je op 19 september met code NVALN2026 met korting naar Familiepark Nienoord: https://tickets.landgoednienoord.nl/nl/tickets

Voer het aantal tickets in dat je wilt kopen.

Bij ‘Ik heb een kortingscode’ voer je NVALN2026 in en druk je op de knop ‘Controleren’. De korting wordt doorgevoerd en bij de volgende stap kom je automatisch op zaterdag 19 september uit. Volg daar de verdere stappen.

Meer info over het park zelf vind je op https://www.landgoednienoord.nl/familiepark

KAARTEN KOPEN

Zaterdag 29 augustus bieden de overheid en de landelijke organisaties die samen verantwoordelijkheid dragen voor de gesloten jeugdhulp, excuses aan iedereen die als jongere, naaste of nabestaande heeft geleden door plaatsing in de gesloten jeugdhulp. 

Misschien heb jij te maken gehad met verregaande inzet van vrijheidsbeperkende maatregelen of was de leefomgeving te streng of onderdrukkend. Misschien heb jij te maken gehad met geweld (fysiek, psychisch of seksueel) in de gesloten jeugdhulp. Misschien ben jij voor 2008 door de kinderrechter in een justitiële jeugdinrichting geplaatst voor zorg en bescherming, niet omdat je een strafbaar feit had gepleegd. Deze excuses zijn gericht aan jou, aan jouw ouders en aan jullie als naasten en nabestaanden.

Erkennings- en herstelactiviteiten

De excuses zijn onderdeel van bredere erkenning en herstel. De komende jaren worden er herstelactiviteiten georganiseerd om verder bij te dragen aan herstel. Meer informatie hierover wordt later bekend via https://www.voordejeugdenhetgezin.nl/erkenning-en-herstel-gesloten-jeugdhulp

Je kiest zelf waar en hoe je de excuses hoort. Je kunt op 29 augustus naar de bijeenkomst komen in Ede-Wageningen, of je kijkt op dat moment online mee via de livestream, gewoon vanuit huis of waar jij dan ook bent. Het is allebei op hetzelfde moment. De video is ook op een ander moment terug te kijken en je kunt de tekst van de excuses later teruglezen.

Meer info over de bijeenkomst

De bijeenkomst vindt plaats op zaterdag 29 augustus van 13.00 tot 16.00 uur, in een locatie vlakbij station Ede-Wageningen. Meer informatie over het programma, de indeling van de locatie en het tijdschema ontvang je na je aanmelding, uiterlijk op 19 augustus. Tijdens de bijeenkomst staan erkenning en de uitgesproken excuses centraal. Er is ruimte voor ervaringsverhalen, gesprek en verbinding. Anouschka Laheij en Mannus Bootte zijn de dagvoorzitters.

Kom je naar de bijeenkomst, dan hoef je niet per se in de grote zaal te zitten. We zorgen ook voor andere (prikkelarme) ruimtes waar je de excuses op een scherm of op je eigen mobiel kunt volgen.

Je staat er niet alleen voor

Tijdens de fysieke bijeenkomst zijn (ervarings-)professionals aanwezig om je te ondersteunen als je daar behoefte aan hebt. Je kunt bij hen terecht voor herkenning, een gesprek of wat je op dat moment ook nodig hebt. Bij je aanmelding vragen we ook hoe we jou verder kunnen ondersteunen.

Het is mogelijk om vóór de bijeenkomst te bellen met een ervaringsdeskundige. Als je dat wilt, kan je dit aangeven bij je aanmelding.

Privacy

De organisatie gaat zorgvuldig om met je privacy. Ben je fysiek aanwezig en wil je niet in beeld komen, dan houden ze daar rekening mee. Je aanmeldgegevens gebruiken ze alleen voor de organisatie van de bijeenkomst.

Bij de aanmelding wordt gevraagd of je op de hoogte gehouden wilt worden van herstelactiviteiten.  Als je aangeeft dit te willen, bewaren ze je naam en mailadres. Zo niet, dan worden al je gegevens na afloop van de bijeenkomst verwijderd uit de systemen.

Voor professionals en andere geïnteresseerden

De fysieke bijeenkomst is in de eerste plaats voor (oud-)jongeren en hun naasten en nabestaanden, voor wie de excuses bedoeld zijn. Professionals en andere geïnteresseerden kunnen via de livestream deelnemen.

Ken je iemand voor wie dit ook belangrijk is? 

Veel jongeren die dit hebben moeten meemaken, weten nog niet van deze dag. Ken je iemand die erbij zou willen zijn? Stuur de uitnodiging dan gerust door.

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, het ministerie van Justitie en Veiligheid, Jeugdzorg Nederland en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten willen oprecht excuses maken en hopen dat jullie willen komen om deze erkenning te horen. Ze beseffen dat dit een eerste stap is en dat er meer nodig is voor herstel. Zij gaan zich de komende tijd daarvoor inzetten.

Aanmelden

De organisatie vindt het prettig als je je snel aanmeldt, zodat ze zicht hebben op hoeveel mensen er komen. Aanmelden kan via: https://www.voordejeugdenhetgezin.nl/aanmelding-bijeenkomst-erkenning-en-herstel-gesloten-jeugdhulp 

Livestream: Link is later te vinden op https://www.voordejeugdenhetgezin.nl/erkenning-en-herstel-gesloten-jeugdhulp

De combinatie van autisme en een verstandelijke beperking vormt een uitdaging en kan specifieke vragen en dilemma’s met zich meebrengen. In 2024 organiseerde de Expertgroep Autisme en Verstandelijke Beperking van de NVA voor het eerst een themadag rond dit onderwerp. Dit was een waardevolle dag met meer dan honderd bezoekers! Daarom krijgt de themadag een vervolg op vrijdag 30 oktober 2026. Deze keer staat een onderwerp centraal wat bij veel ouders en naasten speelt: hoe ga je om met onrust?

Onrust kan er zijn bij zowel de persoon met autisme en een verstandelijke beperking zelf als bij ouders, familie of directe verzorgenden. Onrust bij de één heeft invloed op de ander: de wisselwerking tussen beiden kan de onrust onbedoeld nog verder vergroten.

Op de themadag krijg je inzicht in oorzaken die er kunnen zijn voor onrust en hoe je daarmee om kan gaan. Welke afwegingen maak je om onrust te voorkomen en de kwaliteit van leven te verbeteren – ook als er zorg nodig is die juist extra onrust geeft? Zo zal er aandacht zijn voor hoe je je als ouders of naasten kunt verhouden tot de wet Zorg en dwang.

Het wordt een dag waarop je kennis kunt opdoen, veel praktische informatie krijgt en mensen kunt ontmoeten die dezelfde ervaringen hebben. De themadag wordt gehouden op vrijdag 30 oktober 2026 in Het Hart, een locatie van ’s Heeren Loo in Wekerom.

Programma

10.00 uur         Ontvangst met koffie en thee

10.30 uur         Welkom. Dagvoorzitter Jose Veen – Roelofs,

10.40 uur         Inleiding. Rita Boer Rookhuizen, voorzitter van de NVA-Expertgroep Autisme en verstandelijke beperking

10.50 uur         Help, mijn kind heeft gedragsproblemen, en nu?

Anja Kattentidt, arts voor verstandelijk gehandicapten, klinisch geneticus, werkzaam bij Zuidwester, consulent bij Sarr (Stichting Autisme Rotterdam Rijnmond) en spreekuur Erfelijke en Aangeboren Aandoeningen, Erasmus MC

Bij kinderen en volwassenen met autisme en een verstandelijke beperking komen vaak gedragsproblemen voor. Deze gedragsproblemen worden door zowel het kind als de ouders als een grote belasting en uitdaging ervaren. Ook hulpverleners zijn vaak handelingsverlegen in de aanpak van gedragsproblemen en onrust bij mensen met autisme en een verstandelijke beperking. In deze presentatie leer je hoe gedragsproblemen vaak ontstaan door een combinatie van lichamelijke, psychologische en sociale factoren. Dit wordt het biopsychosociaal model genoemd.

11.25 uur         Pauze

11.45 uur         Interactie tussen onrust bij degene met autisme&verstandelijke beperking en onrust bij de naasten en de omgeving

Yvette Dijkxhoorn, orthopedagoog, Universiteit Leiden

Wanneer je kind veel spanning ervaart heeft dat invloed op jou als ouder. Je probeert de spanning te doen verminderen. Wanneer dat niet goed lukt loopt de spanning bij jezelf ook op. Je voelt dat, probeert het niet te laten zien, maar je kind neemt dat toch waar en dat verhoogt bij hem of haar de spanning. In deze presentatie zal Yvette dieper ingaan op deze interacties.

12.20 uur        Zorgethische blik op onrust bij mensen met autisme en een verstandelijke beperking

Alistair Niemeijer, universitair docent zorgethiek en onderzoeker, Universiteit voor Humanistiek en vader van een zoon met een verstandelijke en meervoudige beperking

Onrust bij mensen met autisme en een verstandelijke beperking wordt vaak benaderd als gedrag dat verklaard, verminderd of gereguleerd moet worden. Alistair verkent vanuit zorgethisch en filosofisch perspectief hoe je onrust kunt duiden, namelijk als iets wat ontstaat binnen relaties, routines, verwachtingen en zorgpraktijken. Daarnaast staat hij ook kritisch stil bij het begrip kwaliteit van leven; wie bepaalt wat een goed leven is? Tegen de achtergrond van de Wet zorg en dwang komt de spanning tussen veiligheid, vrijheid, bescherming en betekenisvolle zorg aan bod. Daarbij staat de vraag centraal hoe professionals en naasten kunnen blijven zoeken naar goede zorg.

13.00 uur         Lunch

14.00 uur         Minisessies ronde 1

15 minuten om te wisselen

15.00 uur         Minisessies ronde 2

16.00 uur         Ontmoeting en borrel

Minisessies

Je kunt deelnemen aan twee van de volgende minisessies.

Sessie 1. Kijken achter de leeftijd met de Loekemeijer-methode

Peter Stallenberg, gehechtheidsonderzoeker volgens de Loekemeijer-methode

Wat is de rol van gehechtheid in de sociale en emotionele ontwikkeling? Bij mensen met autisme & verstandelijke beperking ligt deze ontwikkeling vaak aanzienlijk lager dan hun kalenderleeftijd. De vraag is dan ook niet wat iemand kan, maar vooral wat iemand aankan. Vanuit zijn eigen (werk)ervaring vertelt Peter over de Loekemeijermethode. Deze methode richt zich op de gehechtheidsontwikkeling en het stimuleren hiervan. Wat betekent een lage sociale en emotionele leeftijd in de dagelijkse omgang? Welke rol speelt dit bij het ontstaan van onrust? Welke stappen kent de gehechtheidsontwikkeling en in hoeverre is deze te stimuleren?

Sessie 2. Prikkelverwerking: hoe werkt dat nou?

Jacqueline Heeren, kinderpsycholoog, systeemtherapeutisch werker en autisme en voedingsdeskundige

Tijdens deze sessie legt Jacqueline uit wat prikkels zijn, wat voor invloed ze hebben op de persoon en hoe ze voor onrust kunnen zorgen. Ook bespreekt ze wat we eventueel kunnen doen om ervoor te zorgen dat mensen met autisme de wereld beter kunnen verdragen.

Sessie 3. Slaapproblemen: wat is helpend voor kind én ouder

Cathelijne Linders, orthopedagoog, slaap- en syndromenpoli Advisium ’s Heeren Loo en initiatiefnemer www.zorgenvoorouders.nl

Slaapproblemen kunnen veel onrust geven in een gezin. Als je kind niet goed slaapt, heeft dit ook invloed op jou als ouder en op het hele gezin. In deze sessie verkennen we samen wat helpt en wat averechts werkt bij slaapproblemen bij kinderen met autisme & verstandelijke beperking.

Sessie 4.  Omgaan met spanningsvol gedrag

Henk van der Kevie, trainer autisme en SAMEN houvast

Mensen met autisme ervaren vaak veel stress. De onrust die hiervan het gevolg is, kan zich uiten in spanningsvol en of agressief gedrag. Binnen ’s Heeren Loo is een methode ontwikkeld om hiermee om te gaan: SAMEN houvast. Ik neem jullie in deze workshop hierin mee als trainer van deze methode en geef ook praktische tips.

Sessie 5. Levend verlies en onrust bij ouders van kinderen met autisme& verstandelijke beperking – 1 ronde

Dr. Edith Raap, ontwikkelingspsycholoog, docent ouderbegeleiding aan de Hogeschool Utrecht en initiatiefnemer en maker van de podcastserie ‘Levend verlies’

Als we het hebben over levend verlies voor ouders, waar hebben we het dan over? Dat is het onderwerp van deze sessie: hoe ouders met een kind met autisme en een verstandelijke beperking niet alleen een grote zorglast ervaren, maar ook emotioneel veel te dragen hebben. Naast gevoelens van verlies ervaren ze ook tegenstrijdige gevoelens, waardoor hun onrust toeneemt. Edith gaat in op hoe ouders met levend verlies omgaan en hoe levend verlies een rol speelt in de relatie tussen ouders en professionals.

Sessie 6. Culturele diversiteit, wat betekent dat? – 1 ronde

Mariska Langermans, pedagoog, religiewetenschapper en consulent Discriminatiezaken bij RADAR, in samenwerking met Guiselle Gummarus, moeder van een zoon met autisme en LVB, wettelijk vertegenwoordiger in de zorg en ervaringsdeskundige

Tijdens deze minisessie krijg je antwoord op wat cultuur is, wat diversiteit is en hoe culturele diversiteit een rol speelt binnen gezinnen met een kind met autisme en verstandelijke beperking. Ook gaan we in op wat cultuursensitiviteit kan betekenen om onrust te voorkomen.

Praktische informatie

Deze themadag wordt georganiseerd door de Expertgroep autisme en verstandelijke beperking van de Nederlandse Vereniging voor Autisme.

De themadag is voor iedereen die een kind, familielid of naaste met autisme in combinatie met een verstandelijke beperking heeft.

Wanneer en waar

De themabijeenkomst vindt plaats op vrijdag 30 oktober 2026 van 10.00 tot 16.00 uur in ‘Het Hart’  op woonzorgpark De Hartenberg, Apeldoornseweg 80, Wekerom. Het Hart is een leerwerkbedrijf voor mensen met een beperking. www.sheerenloo.nl/in-de-buurt/het-hart-op-de-hartenberg. Het Hart is goed bereikbaar met het OV, om het half uur rijdt een bus je in slechts 10 minuten vanaf station Ede-Wageningen naar de bushalte direct voor de ingang van het terrein. Kom je met de auto? Er is gratis parkeergelegenheid.

Kosten

Naasten die NVA-lid zijn vroegboektarief (voor 30 september):              40 euro

Naasten die NVA-lid zijn regulier tarief (vanaf 30 september):                 45 euro

Naasten die geen NVA-lid zijn vroegboektarief (voor 30 september):  55 euro

Naasten die geen NVA-lid zijn regulier tarief (na 30 september):            60 euro

Kosten zijn inclusief lunch

Aanmelden

Je kunt je aanmelden tot 23 oktober 2026. Meld je aan via deze aanmeldingspagina. Je betaalt de inschrijfkosten direct met iDeal en ontvangt vervolgens een bevestiging van je aanmelding in je mailbox.

Annuleringsvoorwaarden

Annuleren kan alleen schriftelijk en is kosteloos mogelijk tot 30 september. Stuur in dat geval een e-mail naar info@frprojecten.net met je naam en het bankrekeningnummer waarop het bedrag teruggestort moet worden (NB: terugbetalen gebeurt na half oktober). Op en na 30 september is annuleren niet meer mogelijk. Wel kun je dan het toegangsbewijs aan iemand anders overdragen.

Informatie
Bel bij vragen naar Fransiska, 06-15071831 of stuur een e-mail naar info@frprojecten.net

Kleine aanpassingen maken een groot verschil voor werknemers met autisme. In deze video delen werkgevers en werknemers hun ervaringen en praktische tips. Aanpassingen hoeven vaak niet ingewikkeld te zijn. Denk aan het vooraf toesturen van sollicitatievragen, duidelijke communicatie over de procedure of het maken van heldere afspraken over de omgang met prikkels in een kantoortuin. Door met elkaar in gesprek te gaan, komen mensen met autisme veel beter tot hun recht op de werkvloer.

Soms hebben werkgevers nog koudwatervrees door vooroordelen. Er wordt onterecht gedacht dat samenwerken of communiceren altijd moeizaam verloopt. De juiste ondersteuning en informatie over autisme kan werkgevers helpen. Daarnaast hoef je als werkgever het wiel niet zelf uit te vinden: er zijn verschillende netwerken en financiële regelingen beschikbaar, zoals de no-riskpolis en loonkostensubsidies, om inclusief werkgeverschap makkelijker te maken.

De belangrijkste les uit de video blijft dat iedereen uniek is: als je één persoon met autisme hebt ontmoet, heb je pas één persoon met autisme ontmoet. Meer informatie, tools en ervaringen vind je op www.werkwebautisme.nl. Ben je op zoek naar tips voor je sollicitatie? Bekijk dan deze video. En wil je weten hoe je fijn aan het werk kan blijven? Dat zie je in deze video.

Vanaf augustus starten zes nieuwe reeksen van de PAWS workshop op vier locaties in Nederland. In de driedaagse workshop leer je hoe een eigen hond ondersteuning kan bieden bij uitdagingen in het dagelijks leven van je kind. De workshop is voor ouders en verzorgers van een kind met autisme.  De NVA en KNGF Geleidehonden werken samen om de PAWS workshop uit te breiden en landelijk aan te bieden. 

PAWS workshop

PAWS staat voor Parents Autism Workshop & Support. Voor kinderen met autisme kan een hond structuur en veiligheid bieden en helpen om de wereld toegankelijker te maken. Dit ontstaat niet vanzelf: het is belangrijk dat de hond goed wordt gekozen, getraind en begeleid binnen het gezin. In de PAWS workshop leer je hoe je dit doet.

De workshops zijn zowel voor gezinnen die al een hond hebben als voor gezinnen die nog geen hond hebben. Als je van plan bent een hond aan te schaffen, krijg je hulp bij het vinden van een geschikte hond om jouw kind te ondersteunen.

Samenwerking

KNGF Geleidehonden en de Nederlandse Vereniging voor Autisme (NVA) werken samen om de PAWS workshop verder uit te breiden en landelijk aan te bieden. De NVA heeft kennis over autisme en KNGF heeft specialistische kennis over het opleiden en inzetten van honden in het dagelijks leven. Een bijdrage van de Nationale Postcode Loterij maakt dit mogelijk. Lees hier meer over de samenwerking.

Informatie en aanmelden

De workshops vinden plaats in Alphen aan den Rijn, Amstelveen, Apeldoorn en Waalwijk. De eerste workshopreeks start op 28 augustus. Meer informatie en meer startdata vind je op de website van KNGF Geleidehonden, daar kun je je ook direct aanmelden.

MEER OVER PAWS

Op 30 oktober 2026 organiseert de NVA-expertgroep Autisme en Verstandelijke Beperking een themadag in Wekerom. Deze dag is speciaal voor ouders en naasten van mensen met autisme en een verstandelijke beperking. Het thema van de dag is ‘Omgaan met onrust’.

Hoe ga je om met onrust bij iemand met autisme en een verstandelijke beperking en bij ouders, familie en directe verzorgenden? Onrust bij de een heeft direct invloed op de ander. De themadag geeft inzicht in de oorzaken die er kunnen zijn voor onrust, hoe je daarmee om kan gaan en welke afwegingen je daarbij maakt. Tijdens de dag krijg je kennis en praktische informatie en kun je mensen ontmoeten met dezelfde ervaringen.

• Wanneer: vrijdag 30 oktober 2026
• Locatie: Het Hart, Apeldoornseweg 80 in Wekerom

Meer informatie over het programma van de dag, de tijden en de kaartverkoop volgt zo snel mogelijk. Houd daarvoor de website in de gaten.

Vervolg op succesvolle eerste editie

Twee jaar geleden organiseerde de expertgroep  ook een themadag. Meer dan honderd bezoekers luisterden naar de lezingen van orthopedagoog Steven Degrieck en van Swetlana Westermeijer, moeder van een dochter met autisme, verstandelijke beperking en epilepsie. Ook waren er mini-sessies om tips en ervaringen uit te wisselen. Een verslag van de dag lees je hier.

Heb je een baan gevonden en wil je weten hoe je fijn aan het werk kunt blijven? Met de juiste hulp en ondersteuning kun je je werk doen op een manier die bij jou past en die voor je werkgever fijn is. Houd de communicatie goed, geef aan hoe jij je voelt in je baan en wat jij nodig hebt. Bekijk de tips en ervaringen in de video!

Een hulpmiddel om te bepalen wat je nodig hebt en wat voor jou werkt, is het werkboek op Werkweb-Autisme. Een jobcoach kan je ondersteunen en je kunt ook terecht bij een bedrijfsarts of vertrouwenspersoon. Ook zijn er bij steeds meer organisaties inclusie-ambassades of netwerken waar je van elkaar kunt leren, van andere mensen met autisme en ook met bijvoorbeeld ADHD.

Stel jezelf de vraag: wat heb ik nodig om mijn werk fijn te kunnen doen? Zo kun je beter worden in je werk: vaak kun je meer dan je vooraf had verwacht. Meer informatie, tools en ervaringen vind je op www.werkwebautisme.nl. Ben je op zoek naar tips voor je sollicitatie? Bekijk dan deze video.

Tijdens de Algemene Leden Vergadering op zaterdag 6 juni zijn twee nieuwe bestuursleden benoemd: Harry Vossebeld en Jan-Willem Förch. Harry Vossebeld is voorzitter van het bestuur van de NVA. Jan-Willem Förch versterkt het bestuur als algemeen bestuurslid.

Harry Vossebeld is COO (Chief Operating Officer, ofwel operationeel directeur) bij PGB Pensioenfondsen. Hij heeft ruime ervaring als bestuurder en toezichthouder bij diverse organisaties, woont samen in Zeist en heeft 3 volwassen kinderen. ‘Je inzetten voor de medemens is me met de paplepel ingegoten’, vertelt hij. ‘Dus toen ik werd gevraagd als voorzitter van het bestuur van de NVA, vond ik het direct het overwegen waard. Het is niet rechtvaardig dat zoveel mensen met autisme niet aan het werk komen. En dat er zoveel kinderen met autisme thuiszitten, omdat ze nét niet in het schoolsysteem passen. Het gebrek aan gelijke kansen is opvallend. Daarom zet ik graag mijn competenties in om de mensen die mensen met autisme helpen, te ondersteunen.’

Ook Jan-Willem Förch (rechts op de foto) zet zich met enthousiasme in voor de verdere ontwikkeling van de NVA en het AutismeFonds. Als algemeen directeur van ReumaNederland en als voormalig directeur Fondsenwerving bij KWF Kankerbestrijding, neemt hij een ruime bestuurlijke ervaring mee uit de gezondheidsfondsenwereld. Die ervaring zet hij nu graag in voor de NVA. Zijn drijfveer is duidelijk: ‘Mooi dat we als vereniging de belangen van mensen met autisme centraal zetten en ons óók richten op de naasten van mensen met autisme.’

Jan-Willem Förch is algemeen bestuurslid. Harry Vossebeld volgt Guus Alfrink op als voorzitter van het bestuur van de Nederlandse Vereniging voor Autisme. Dat bestaat verder uit Patrick Dannenburg (penningmeester), Ria van ’t Klooster, Dianne Vos en Nicole Boevé. Zij zetten zich op vrijwillige basis in voor mensen met autisme en de NVA.

Heb jij autisme en ben je op zoek naar een baan? In deze video delen mensen met autisme hun ervaringen en krijg je adviezen voor het sollicitatieproces.

Bereid je goed voor met de vacaturetekst en bedenk hoe jouw vaardigheden hierbij aansluiten. Vraag om ondersteuning als je vastloopt, bijvoorbeeld via een coach van het UWV of een organisatie in de buurt. De CORAL 2.0-tool helpt om te bepalen wat je wel en niet wilt vertellen over je autisme tijdens een gesprek. Tot slot: blijf dicht bij jezelf. Maskeren kost veel energie en een werkgever wil weten wie je echt bent.

Meer informatie, tools en ervaringen over werken of studeren met autisme vind je op www.werkwebautisme.nl. Ben je op zoek naar tips om op een fijne manier aan het werk te blijven? Bekijk dan deze video.

Aanstaande maandag, 15 juni 2026, vindt in de Tweede Kamer een rondetafelgesprek plaats over tien jaar VN-verdrag Handicap. Namens de NVA doet Henri Mandemaker hieraan mee. Het VN-verdrag moet zorgen dat de samenleving en overheid inclusief zijn voor mensen met een beperking of chronische aandoening. Maar voor mensen met autisme is die inclusie helaas vaak nog ver weg. In het rondetafelgesprek zullen we dan ook de uitdagingen waar mensen met autisme mee te maken krijgen onder de aandacht brengen.

Dat een inclusieve samenleving waarin iedereen mee kan doen nog ver weg is, blijkt uit het stijgende aantal kinderen met autisme dat niet naar school gaat, de hoge werkloosheid onder mensen met autisme. Ook krijgen mensen met autisme te maken met lange wachtlijsten in de zorg en is het risico op suïcide een stuk groter dan voor anderen. Tien jaar VN-Verdrag Handicap heeft dat helaas niet veranderd. Daarom wijzen we in het rondetafelgesprek op het belang van de volgende maatregelen:

• Maak levensloopbegeleiding financieel mogelijk, met laagdrempelige ondersteuning zonder herhaalde indicaties.
• Schrap de voorgenomen bezuinigingen op bestaanszekerheid: deze bezuinigingen treffen mensen met autisme extra hard.
• Luister in het onderwijs en op de werkvloer beter naar de behoeften van mensen met autisme. Er is maatwerk en flexibiliteit nodig om uitval te voorkomen.
• Stop de dreigende verschraling van de gespecialiseerde gehandicaptenzorg, zodat mensen met autisme en een verstandelijke beperking snel de juiste zorg en ondersteuning krijgen.

Deze maatregelen helpen om te voorkomen dat mensen met autisme uitvallen en dragen bij aan een samenleving waarin iedereen volwaardig en gelijkwaardig mee kan doen. Lees hier het position paper dat de NVA indiende voor het rondetafelgesprek.

De position papers van andere sprekers vind je op de website van de Tweede Kamer. Het rondetafelgesprek is te volgen via een livestream; het gesprek vindt plaats in de Wttewaall van Stoetwegenzaal

Sinds 1 april 2026 is de verplichte rijgeschiktheidskeuring bij autisme officieel afgeschaft. Je hoeft op de gezondheidsverklaring van het CBR niet meer in te vullen dat je autisme hebt. Heb jij na 1 april rijexamen gedaan? Dan zijn we benieuwd naar je ervaringen. Ook hebben we vier tips die kunnen helpen bij het rijexamen.

We zijn benieuwd naar ervaringen in de praktijk na de verandering. De verbeterpunten delen we met het CBR. Vul de korte enquête in als jij autisme hebt en na 1 april 2026 rijexamen hebt gedaan:

➡️ Ga naar de enquête

Tips voor het rijexamen

Je bepaalt tijdens het rijexamen zelf of je aan de examinator vertelt dat je autisme hebt. Iedere examinator heeft basiskennis van autisme. Je kunt aangeven wat jou helpt tijdens het examen, zodat de examinator hier rekening mee kan houden. We hebben vier tips voor je op een rij gezet die kunnen helpen bij het rijexamen:

• Faalangstexamen: als je hier gebruik van maakt, krijg je meer tijd en heb je ruimte voor time-outs.
• Voorgesprek met de examinator: dit is geen overhoring over de auto, maar een vast onderdeel van het examen waarin je aan kunt geven wat jou helpt tijdens het examen.
• Je eigen rijinstructeur mag mee tijdens het examen: het kan fijn zijn als er een bekende meerijdt.
• Tussentijdse toets: dit is een soort proefexamen. Je kunt alvast wennen aan de situatie en je krijgt tips. Als je bijzondere verrichtingen goed uitvoert, hoef je ze tijdens je examen niet opnieuw te doen.

Lees alle tips in deze flyer:

➡️ Download de flyer

Einde aan stigmatiserende keuring

De NVA heeft zich jarenlang ingezet voor de afschaffing van de rijgeschiktheidskeuring. De keuring was stigmatiserend en voegde niets toe aan de verkeersveiligheid, want onderzoek laat zien dat bestuurders met autisme niet vaker ongelukken veroorzaken of overtredingen begaan dan andere bestuurders. Eerder deelden we de ervaringen en adviezen van 632 mensen met autisme met het CBR, zodat examinatoren de behoeften van kandidaten beter begrijpen.

Op donderdag 11 juni zou de Tweede Kamer debatteren over het persoonsgebonden budget (pgb). Per Saldo heeft daarom een brief naar de woordvoerders van de Tweede Kamerfracties gestuurd over urgente zorgen rondom het pgb. In de brief staan twee punten over ouder- en wooninitiatieven en meerzorg die voor mensen met autisme belangrijk zijn: omdat het pgb ontoereikend is, komt de kwaliteit van zorg onder druk te staan. Dat heeft grote gevolgen, vooral voor mensen met autisme en een verstandelijke beperking. De NVA heeft de brief van Per Saldo daarom mede-ondertekend. Het debat is uitgesteld naar 23 juni van 17.00 tot 21.00 uur.

Ouder- en wooninitiatieven

Een ouder- en wooninitiatief is een kleinschalige woonvorm waar zorg en ondersteuning worden gefinancierd via een pgb. Dat geeft ouders en bewoners regie en zeggenschap over zorg en dagelijkse invulling van hun leven. Hierbij zitten ook veel initiatieven voor mensen met autisme en een verstandelijke beperking. Per Saldo geeft in de brief aan dat bewoners van ouder- en wooninitiatieven in de knel komen: ze verliezen regie op de zorg en wooninitiatieven dreigen om te vallen omdat de hoogte van het pgb ontoereikend is. De indexatie van de pgb’s is nog steeds onvoldoende om de forse (loon)kostenstijgingen voor zorg en ondersteuning in deze ouder- en wooninitiatieven te compenseren. Hierdoor wordt er minder zorg verleend dan nodig is, wat verregaande gevolgen heeft voor bewoners.

Meerzorg

Daarnaast schrijft Per Saldo in de brief dat heldere, eenduidige criteria ontbreken over wanneer er sprake is van meerzorg. Meerzorg is een aanvullend budget op het pgb, bedoeld voor mensen met een zware of complexe zorgvraag – wat vaak het geval is bij mensen met autisme en een verstandelijke beperking. Voor hen is de omvang van de zorg in het geïndiceerde zorgprofiel vaak niet toereikend. Maar de omvang van de zorg in het zorgprofiel kan met het beleidskader dat in april is verschenen niet nauwkeurig worden vastgesteld. Daardoor kan ook de benodigde meerzorg daaruit niet afgeleid worden. Per Saldo pleit daarom voor het opstellen van duidelijke criteria op basis waarvan meerzorg al dan niet kan worden toegewezen. Zo sluit de regeling beter aan bij de behoeften van de doelgroep.

Expertgroep Autisme en Verstandelijke Beperking

Het belang van beide punten is aangegeven door de Expertgroep Autisme en Verstandelijke Beperking van de NVA. Veel mensen met autisme en een verstandelijke beperking maken gebruik van de genoemde ouder- en wooninitiatieven en van meerzorg. Daarom worden zij extra geraakt door een ontoereikend budget.

Volg het debat

Het pgb-debat is verzet naar dinsdag 23 juni van 17.00 tot 21.00 uur. De leden van de Vaste Commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport gaan dan met minister Sterk in gesprek over het (pgb).
Je kunt het volgen via een livestream.

De volledige brief van Per Saldo is hier te lezen.

Wetenschappelijk onderzoek bepaalt welke kansen er zijn om jouw leven of dat van je kind te verbeteren. Maar vaak kiezen onderzoekers of hulpverleners de onderwerpen, terwijl jij als autistisch persoon of naaste andere prioriteiten kunt hebben. Het Nederlands Autisme Register (NAR) en In Kaart willen dat veranderen!

Dat gaan ze doen met een onderzoeksagenda: een overzicht van onderwerpen die belangrijk zijn voor toekomstig wetenschappelijk onderzoek. Met jouw input maken we een onderzoeksagenda die echt aansluit bij wat jij belangrijk vindt!

Aan de hand van een korte vragenlijst van 15 minuten kies je drie onderwerpen die volgens jou het eerst aandacht verdienen. Zo help je mee bepalen waar toekomstig autismeonderzoek zich op gaat richten.

Ben jij dus een persoon met (een vermoeden van) autisme of een ouder/vertegenwoordiger van iemand met deze diagnoses? Doe dan mee en maak het verschil!

MELD JE AAN

Op vrijdag 22 mei vond in Utrecht het eerste symposium van CO-INTEND plaats. CO-INTEND is een onderzoeksproject van Universiteit Twente, TU Delft, HAN University of Applied Sciences, Hogeschool Utrecht en Radboudumc, en gaat over hoe technologie autistische kinderen kan helpen in sociaal contact. Uitgangspunt is dat de autistische kinderen zich niet hoeven aan te passen aan ‘de norm’: verschillende interactieve ruimtes of objecten ondersteunen de communicatie tussen de kinderen en hun omgeving, op het tempo van het kind.

Rachel Chen, van de NanYang Technische Universiteit, gaf in haar lezing een goed beeld van wat dit project in de praktijk kan betekenen. Rachel heeft de ‘Magical Musical Mat’ ontworpen: een mat die muziek speelt als je elkaar aanraakt. De klanken zijn afgestemd op de manier van aanraking: tikken op iemands hand geeft weer een ander geluid dan wrijven over iemands arm. Zo maak je uiteindelijk samen een soort lied. Rachel vertelde over haar onderzoek naar deze mat in de communicatie tussen niet-sprekende autistische kinderen en hun naasten.

Remi Caris en Dorea Laan deelden hun persoonlijke ervaringen met autisme, en dan vooral in de schoolcontext. Zij namen het publiek mee op schoolreis. Remi vertelde over zijn basis- en middelbareschooltijd, en hoe het neurodiversiteitsmodel hem hielp om zichzelf te accepteren.

Wouter Staal is onder meer hoogleraar klinische kinder- en jeugdpsychiatrie bij het Radboudumc. Hij vertelde hoe het concept autisme zich in de loop der tijd heeft ontwikkeld. Waarbij kenmerkend is dat nieuwe perspectieven op autisme vaak ontstaan als reactie op het voorgaande perspectief. We zitten nu in een fase waarin we het oude concept van autisme aan het verlaten zijn. Wouter roept op om niet te snel een nieuw perspectief hiervoor in de plaats te zetten als reactie op het oude perspectief. ‘Neem de tijd om tot nieuwe perspectieven te komen op het concept autisme’, hield hij de aanwezigen voor.

Verven met je stem

In de middag stonden er 6 inspirerende en interactieve demonstraties en workshops op het programma. Zo konden mensen kennismaken met Spiegelstem, een interactieve lichtprojectie. Je ‘verft’ door geluid te maken kleuren, lijnen en figuren op de projectievloer van de ruimte. Alles mag! Praten, neuriën, schreeuwen, stampen: elk geluid produceert andere kleuren en texturen. Met je lichaam ‘stuur’ je de verfkwast. Ook konden bezoekers een hartslagkussen uitproberen dat helpt ontspannen bij stress. De Crdl is een ander muziekinstrument dat mensen via geluid en aanraking verbindt.

‘Mooi om te zien hoe onderzoek, ontwerp en praktijk hier samenkomen’, reageerde een bezoeker na afloop.

Betrokkenheid NVA

Een samenwerkingsverband van onderzoekers voert dit onderzoek uit. Hoofdaanvrager is Dr. Jelle van Dijk van de Universiteit Twente. CO-INTEND is dit jaar gestart en zal zes jaar duren. NWO heeft geld beschikbaar gesteld vanuit het programma ‘Doorbreken van barrières voor een inclusieve leefomgeving’. De NVA is betrokken bij dit project om mee te denken, te ondersteunen bij de werving van deelnemers en om de resultaten van het project op een toegankelijke manier te delen.

Meer informatie over dit project

Ben jij een (design)onderzoeker, docent, ervaringsdeskundige, ouder, vaktherapeut, zorgprofessional, ethicus, of op een andere manier geïnteresseerd in- of belanghebbende bij neuro-inclusieve sociale interactie? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief om op de hoogte te blijven van CO-INTEND en toekomstige evenementen.

Veel kinderen en jongeren met autisme en hun ouders weten het uit eigen ervaring: het onderwijs biedt nog lang niet altijd de ondersteuning die leerlingen nodig hebben. Niet voor niets blijft het aantal uitvallers stijgen, zeker onder leerlingen met autisme. Nodig zijn concrete stappen naar inclusief onderwijs, naleving van de zorgplicht van scholen en een nadruk op leerrecht in plaats van op leerplicht.

Deze punten staan in de gezamenlijke brief die meerdere belangenorganisaties onlangs stuurden naar de Onderwijscommissie van de Tweede Kamer, in verband met het debat over passend onderwijs van woensdag 27 mei. De Nederlandse Vereniging voor Autisme (NVA) is één van de ondertekenaars, samen met onder meer Ouders & Onderwijs, Balans, Ieder(in) en LBVSO. Vorige week spraken de ondertekenaars ook een aantal leden van de Onderwijscommissie tijdens een gezamenlijke bijeenkomst in Den Haag. Ook de NVA was daarbij aanwezig, samen met een aantal ervaringsdeskundige ouders en leerlingen.

Zorgplicht

Wij vinden het hoog tijd voor concrete maatregelen. Eén daarvan is de versterking van de zorgplicht van scholen. ‘Een duidelijkere en beter gehandhaafde zorgplicht kan scholen direct helpen meer verantwoordelijkheid te nemen voor het bieden van passend onderwijs’, aldus de gezamenlijke brief. ‘Het is belangrijk dat ouders al op korte termijn merken dat hun kinderen niet worden uitgesloten. Dat vraagt om een zorgplicht die naast wettelijke verankering ook zichtbaar wordt nageleefd en gehandhaafd in de praktijk.’

Daarnaast moet de nadruk meer komen te liggen op leerrecht in plaats van, zoals nu, op leerplicht. ‘Een systeem dat het recht op onderwijs van kinderen centraal stelt, in plaats van de plicht aanwezig te zijn in het schoolgebouw, biedt alle kinderen, en zeker zij die nu uitvallen, meer mogelijkheden en perspectief om mee te doen’, zo staat in de brief. De hoop is gevestigd op het wetsvoorstel waarmee D66 leerrecht wil verankeren in de Nederlandse wetgeving. Na kritiek van de Raad van State moet dit voorstel worden aangepast. Volgens de partij gaat dit binnenkort gebeuren.

Monitor Passend Onderwijs

Ook moeten er nu al concrete stappen worden gezet richting inclusief onderwijs. Anders zal het niet lukken om het Nederlandse onderwijs in 2035 daadwerkelijk inclusief te krijgen, zoals het streven is.  Zo moeten onder meer schoolgebouwen worden aangepast, het inspectietoezicht moet zich meer gaan richten op ontwikkeling in plaats van op resultaten en er moet een einde komen aan de financiële schotten tussen onderwijs en zorg.

Dat het niet goed gaat met passend onderwijs blijkt ook uit de onlangs verschenen Monitor Passend Onderwijs 2026 van Ouders & Onderwijs. Bijna driekwart (71%) van de ondervraagde ouders geeft het huidige systeem een onvoldoende – gemiddeld een 4.2. De meeste ouders zijn ontevreden over de ondersteuning in de klas en vindt dat leraren te weinig hulp krijgen om kinderen goed te begeleiden. Te grote klassen zien ouders als belangrijke belemmering om onderwijs daadwerkelijk passend te maken.

Ook met het aantal thuiszitters gaat het niet goed – een belangrijke graadmeter voor passend onderwijs. Uit recent onderzoek van de VU blijkt dat het aantal thuiszitters met autisme in de periode van 2013 tot en met 2023 steeg van 4 naar 13 procent. Ook het aantal leerlingen met autisme dat werd verwezen naar het (voortgezet) speciaal onderwijs groeide in deze periode, ondanks de ambitie van de Wet passend onderwijs om meer leerlingen in het reguliere onderwijs te houden.

Petitie

Op 19 mei was de NVA aanwezig tijdens de aanbieding van de petitie Veranker inclusief onderwijs wettelijk en geef dit prioriteit aan leden van de Onderwijscommissie van de Tweede Kamer. Deze petitie van LBVSO dringt aan op spoedige wetgeving die ervoor zorgt dat elke leerling in 2035 daadwerkelijk inclusief onderwijs krijgt, ongeacht welke school hij bezoekt. De NVA ondersteunt deze petitie, net als veel andere belangenorganisaties zoals Ieder(in).

Het debat over passend onderwijs is op 27 mei online te volgen of in de Tweede Kamer zelf (Thorbeckezaal). Bezoekers moeten zich verplicht aanmelden via https://bezoekers.tweedekamer.nl/nl/. Het debat duurt van 09.30 tot 14.45 (tijden onder voorbehoud. Zie de website van de Tweede Kamer voor de meest recente informatie).

Lees hier alle stukken die bij dit debat horen

Update over het debat:

In het debat op 27 mei gaf staatssecretaris Judith Tielen aan dat er begin 2027 een ‘transitieplan’ voor inclusief onderwijs komt. In 2028 zal een wetsvoorstel inclusief onderwijs naar de Tweede Kamer gaan. De Tweede Kamer wil graag een nieuw debat in het najaar waarin de evaluatie van de verbeteraanpak passend onderwijs centraal staat. We blijven de ontwikkelingen volgen en houden je op de hoogte.