NVA-voorzitter Guus Alfrink en directeur Caroline Verkerk gingen onlangs op bezoek bij de eerste voorzitter van de NVA, Willem Momma. De vader van Kees Momma – bekend van de docu-serie Het beste voor Kees, Kees vliegt uit en Kees vliegt nu echt uit – was in 1978 één van de oprichters van de NVA. ‘We waren misschien amateuristisch, maar wel héél gemotiveerd.’

Willem Momma is inmiddels 95 jaar (veel te oud eigenlijk, zoals hij zelf zegt) en woont in een verpleeghuis in Velp. ‘Kees woont vlakbij, hij heeft nu iemand anders die voor hem zorgt. Hij wil me niet meer zien, omdat ik te emotioneel ben. Mijn vrouw was goed met Kees, ze was heel lief’, vertelt hij. Bij de herinnering aan zijn vrouw Henriëtte, die eind mei 2024 op 90-jarige leeftijd overleed, krijgt hij het te kwaad. ‘Sorry hoor, Ik ben tegenwoordig een grote huilebalk. Maar ja, het moet er kennelijk uit’, verontschuldigt hij zich. De gemakkelijke stoelen in één van de vele zithoeken in het verpleeghuis staan wat te ver uit elkaar voor zijn slechte gehoor, waardoor huidig voorzitter Guus Alfrink en directeur Caroline Verkerk elke vraag een paar keer moeten herhalen. Maar Momma senior heeft eigenlijk niet eens een vraag nodig om aan de praat te raken.

Magazine Engagement

Nadat hij zelf koffie heeft geregeld voor zijn bezoek vertelt hij smakelijk over die eerste tijd bij de Nederlandse Vereniging voor Autisme. ‘We begonnen met vijf gezinnen en vergaderden steeds bij iemand thuis. Mies Hoffmann-Keizer was directeur van het verenigingsbureau. Kees Rood was een belangrijke man in ons clubje. Een geweldige man met humor en een oude vriend. Af en toe kregen we slaande ruzie, als hij het niet eens was met hoe ik mijn voorzitterschap invulde. Hij was heel impulsief, een vrijgevochten figuur. Op een stencilmachine maakten we samen het eerste magazine, dat toen nog Engagement heette. We waren misschien een beetje amateuristisch, maar wel heel gemotiveerd.’

‘Zo gingen we gewoon op bezoek bij psychiaters om ons ongenoegen te uiten over hun gebrek aan kennis. De hulpverlening was in die tijd nog heel archaïsch: zij wisten het en ouders hadden er geen verstand van. Daar kon ik absoluut niet tegen! Het was knokken en daar ben ik gek op’, herinnert hij zich. Als directeur van de Nederlandse Dagblad Unie en later van uitgeverij Audet had Momma veel contacten in de media, wat de vereniging veel publiciteit opleverde.

Trots

Kinderen met autisme moet je juist kansen bieden, met zoveel mogelijk laten kennis maken, vindt Momma. ‘Ik heb met Kees de hele wereld over gereisd. Als ik voor mijn werk naar Amerika moest, ging hij mee. Dat vond hij prachtig. We gingen naar Frankrijk, zodat hij daar kathedralen kon natekenen. En in Amsterdam bestudeerde hij grachtenpanden om na te tekenen. Ook ging Kees zweefvliegen, dat vond hij geweldig. Hij werd lid van de zweefvliegclub, waar hij dan zelf op de brommer naartoe ging. Als hij thuis kwam, hoorde ik al of het een succes was geweest, of dat hij ruzie had gekregen. Toen hij een hoogterecord wilde halen, gingen we naar Italië. Wat een reis was dat! We zijn heel trots op wat hij heeft bereikt.’

‘Ik heb veel van Kees geleerd. Je leert jezelf beheersen en je kind te accepteren zoals hij is. Hij heeft meer mogelijkheden dan wij dachten. Op reis ontdekten we dat hij goed Duits en Frans spreekt. Zijn twee broers begrijpen hem gelukkig geweldig. Vooral met de middelste heeft hij een goede band.’

Regiobesturen

Waar hij het meest trots op is als het gaat om de NVA? ‘Ik vond het geweldig dat we in het hele land mensen hadden die wat voor de vereniging wilden doen. Ik heb regiobesturen opgezet die samen de vereniging vormen.’

Willem reisde in die tijd het hele land door. Tot zijn vrouw het na een jaar of 8 genoeg vond. ‘Zij vond dat ik beter meer tijd aan Kees kon besteden. Ik heb geleerd daarnaar te luisteren. Je hebt ook bestuurders die er niet meer mee op kunnen houden. Dat wilde ik niet, dus heb ik het stokje doorgegeven aan de volgende voorzitter.’

Gegroeid

En dat is precies wat Guus Alfrink ook gaat doen, na twee termijnen als voorzitter. ‘Er is in die 6 jaar heel veel positief veranderd’, blikt hij terug. ‘De vereniging is gegroeid naar ruim 20.000 leden, we hebben meer vrijwilligers, er is rust en stabiliteit. En we zitten aan tafel bij beleidsmakers, we werken meer samen met andere partijen. Als grote vereniging worden we serieus genomen en dat helpt in onze belangenbehartiging. Dat is allemaal overigens niet mijn verdienste hoor, maar het was heerlijk om mee te maken.’

Guus Alfrink neemt deze zomer afscheid als voorzitter van de NVA.

Een plaatje zegt meer dan duizend woorden. Maar welke onderwerpen zijn het belangrijkst om visueel uit te leggen? We gaan een aantal strips, animaties of video’s maken die uitleggen hoe het is om met autisme te leven. Maar we willen niet zomaar beginnen. We willen weten wat jíj belangrijk vindt.

Vul jij de vragenlijst in?

Dat kost ongeveer 10 minuten. Invullen kan tot en met zondag 22 maart

We ontvangen graag input van:

• • Mensen met autisme
  • Naasten (familie en vrienden)
  • Mensen die als professioneel of als vrijwilliger in contact zijn met autistische mensen

Ga naar de vragenlijst

Deze vragenlijst is een initiatief van de Informatietafel Autisme; een samenwerking tussen vereniging Personen uit het Autisme Spectrum (PAS), de Nederlandse Vereniging voor Autisme (NVA) en Netwerk Innovatie & Productontwikkeling Autisme (NIPA), onder leiding van Stichting In-Tussen (Informatietafels Autisme, Hersenletsel, EMB, LVB) met financiering van het Ministerie van VWS. Doel van de Informatietafel Autisme is om gezamenlijk informatieproducten te ontwikkelen en verspreiden die bijdragen aan leven met autisme zoals dat bij jou past. We richten ons op thema’s waarvan mensen zeggen: “Had ik dat maar eerder geweten!”

Eerder ontwikkelde de Informatietafel Autisme de volgende producten:

• de brochure Een diagnose autisme… en dan? Handreiking voor volwassenen met autisme (pdf)
• uitgebreide informatie over autisme en seksualiteit die beschikbaar wordt gesteld als webinformatie en in boekvorm.

Input ervaringsdeskundigen

In de komende periode richten we ons op informatieproducten die op een visuele manier uitleg geven over veelvoorkomende begrippen in relatie tot autisme. Er is veel tekstueel materiaal beschikbaar, maar soms is visueel materiaal (een stripje, animatie of video) effectiever.

Ook in dit deelproject gaan we nadrukkelijk ervaringsdeskundigen betrekken. Dat begint met een vragenlijst om te komen tot een prioritering van begrippen om een visueel product voor te maken. Via de vragenlijst kun je je ook aanmelden voor een panel dat we in de loop van het project meerdere keren zullen vragen om input en om feedback.

Op zaterdag 4 april kun je prikkelarm naar Rijksmuseum Twenthe in Enschede. Dit museum is gehuisvest in een rijksmonument en heeft een grote collectie oude, moderne en hedendaagse kunst. Ook zijn er wisselende tentoonstellingen.

Zo is op 4 april bijvoorbeeld de monumentale installatie Calculating Empires te zien. Deze 24 meter lange kaart wordt getoond in de vorm een ellips die de bezoeker letterlijk omringt. Het werk is te lezen als een tijdlijn van 1500 tot nu, beginnend met de opkomst van het kapitalisme, Europees kolonialisme en de revolutionaire uitvinding van de boekdrukkunst, tot de stormachtige ontwikkeling van artificial intelligence waar we nu middenin zitten.

De kaart is samengesteld uit meer dan duizend kleine teksten en handgemaakte illustraties, en toont hoe vijf eeuwen technologische ontwikkeling samenhangen met zaken als automatisering, communicatie-infrastructuren, onderwijs, kolonialisme, militarisering, uitsluiting én insluiting.

Gratis rondleiding

Many Loving Arms toont het kleurrijke werk van kunstenaar Bas Kosters. Zijn wandtapijten, sculpturen, keramiek en tekeningen zijn manieren om fundamentele vragen te onderzoeken: hoe vind je veiligheid, hoe maak je ruimte voor jezelf, hoe leef je met kwetsbaarheid en verlangen?

Bovendien is de tentoonstelling Twentse gezichten – in het voetspoor van Rembrandt nog te zien. Ook is er een gratis rondleiding door het museum: om 14.30 uur kun je deelnemen aan de instaprondleiding door de vaste collectie presentatie Ik, de ander & de aarde. Hier hoor je meer over de oorsprong van het museum en het gebouw. In 45 minuten word je meegenomen door verhalen van de vaste collectiepresentatie. Je kunt je aanmelden bij de entreebalie in het museum.

Op de plattegrond kun je alvast zien hoe het museum is ingedeeld. In de binnentuin (zie foto) zijn veel zitjes waar je even rustig kan bijkomen.

INFO & TICKETS

Vanaf 1 januari 2027 stopt een Wajong-uitkering als je langer dan vijf jaar werkt en daarbij geen begeleiding nodig hebt. Heb jij een brief gekregen van het UWV dat jouw Wajong stopt? Dan hoort Ieder(in) graag van je. Zij zijn een meldactie gestart om ervaringen te verzamelen en om aan de politiek te laten zien wat de gevolgen zijn.

Ieder(in) wil weten of je genoeg verdient met je werk en wat het stoppen van de Wajong betekent voor je woonsituatie. Deel jouw ervaringen in een e-mail aan Ieder(in) of neem telefonisch contact op met het Meldpunt. Meer informatie over de meldactie en de contactgegevens vind je hier.

Brief NVA aan Tweede Kamer

Afgelopen week hebben we een brief gestuurd naar de Tweede Kamer over dit onderwerp. Als je parttime werkt en de Wajong stopt, kan je inkomen 200 tot 400 euro per maand dalen. Dit betekent dat je misschien te weinig geld overhoudt om van te leven. Dit is tegen de afspraken uit de Werkagenda VN-verdrag Handicap. Daarin staat dat veranderingen in werk niet mogen leiden tot te weinig inkomen. Er staat ook in dat werken moet lonen, ook als je naast een uitkering werkt.

Ten onrechte een brief ontvangen?

Wij horen dat sommige mensen met een ‘oude’ Wajong ten onrechte van het UWV horen dat deze wijzigingen ook voor hen gelden. Heb jij dit bericht ook gekregen? Laat het ons dan weten. Stuur hiervoor een mailtje naar Henri Mandemaker via henri.mandemaker@autisme.nl.

Aanstaande maandag, 9 maart, vindt in de Tweede Kamer een debat over Gehandicaptenbeleid plaats. Daarom hebben we de Tweede Kamerleden in een brief gewezen op twee belangrijke punten voor mensen met autisme: de gevolgen van de wetswijziging Wajong 2026 en de kritieke situatie in de zorg voor mensen met autisme en een verstandelijke beperking.

In de brief vragen we de Kamerleden om in het debat deze twee punten onder de aandacht te brengen:

Wajong 2026 in strijd met VN-verdrag

Door de maatregel ‘Wajong 2026’ verliezen Wajongers die vijf jaar werken en geen begeleiding nodig hebben, vanaf 1 januari 2027 hun Wajong. Hierdoor kan hun inkomen 200 tot 400 euro per maand dalen. Dat zorgt ervoor dat de bestaanszekerheid voor deze groep onder druk komt te staan. Het staat ook haaks op de doelen uit de Werkagenda VN-verdrag Handicap: daarin staat centraal dat werken moet lonen. We vragen de Kamerleden in onze brief om de wijzigingen te herzien en de inkomenszekerheid van deze groep voorop te stellen.

Zorg voor mensen met autisme en een verstandelijke beperking

Er is steeds minder budget voor gespecialiseerde zorg en vaste begeleiders voor mensen met autisme en een verstandelijke beperking. Dat komt door bezuinigingen op de zorg en een verschuiving naar de Wmo. Het leidt tot stress en agressie en veroorzaakt een verminderde kwaliteit van leven, wat weer leidt tot een escalatie van zorgvragen en een nóg hogere druk op het personeel en mantelzorgers. Om dit patroon te doorbreken, roepen we op tot de volgende maatregelen:

• Stop de bezuinigingen op de Wlz en garandeer de toegang tot specialistische hulp.
• Investeer in zorgmedewerkers om personeelstekorten op te lossen en beperk de groepsgrootte om te zorgen voor rust en structuur.
• Stop met administratieve herindicaties.
• Behoud het budget voor dagbesteding en preventieve begeleiding zodat hulpvragen niet escaleren.

Lees hier de brief die we stuurden aan de Tweede Kamerleden. Meer informatie over het debat op 9 maart vind je op de site van de Tweede Kamer.

Van zaterdag 28 maart tot en met zaterdag 4 april 2026 is het weer Autismeweek! Dit jaar maken we samen ruimte voor autisme met de vraag: wat is rust voor jou? Rust en het volgen van een eigen tempo zijn voor autistische mensen cruciaal. Door heel Nederland zijn er activiteiten. Doe mee of organiseer zelf een bijeenkomst!

De wereld om ons heen wordt steeds drukker. De constante stroom van prikkels die op ons afkomt, kost ongemerkt veel energie en kan stressvol zijn, zeker voor veel mensen met autisme. Een rustige plek om even op te laden doet dan wonderen. Minstens zo belangrijk is de ruimte om dingen in je eigen tempo te kunnen doen. Voor autistische mensen maakt dit vaak het verschil tussen wel of niet kunnen meedoen, bijvoorbeeld op het gebied van werk, zorg of vrije tijd.

Tijdens de Autismeweek vragen we landelijk aandacht voor meer rustige plekken, momenten zonder onnodige prikkels en respect voor ieders tempo. Zo ontstaat er daadwerkelijk ruimte voor autisme.

Doe je mee?

Tijdens de Autismeweek zijn er overal in Nederland inspirerende activiteiten. Van wandelingen tot workshops, van lezingen tot ontmoeting – er is voor iedereen wat te beleven! Nieuwsgierig wat er bij jou in de buurt gebeurt? Check ruimtevoorautisme.nl voor alle activiteiten.

Laat zien wat jij organiseert!

Meld je activiteit of bijeenkomst aan op de site, dan weten mensen je te vinden. Zo maken we samen ruimte voor autisme.

Op zaterdagochtend 7 februari was er weer een Auti-Doe-Dag in Zeeland bij Klok’uus. Deze tweede editie trok nog meer bezoekers dan de eerste keer. Tientallen jonge bezoekers klommen over het touwenparcours, raceten per skelter over het circuit of maakten metershoge sprongen in de bungeejump. Hun ouders genoten intussen van een hapje en drankje van de uitgebreide kaart.

Van 10.00 tot 14.00 uur hield Klok’uus extra rekening met de prikkelgevoeligheid van kinderen en volwassenen met autisme. Zo was er een beperkt aantal mensen toegelaten, stond de muziek uit en was er een rustruimte beschikbaar. Niemand hoefde gebruik te maken van deze rustruimte, dus dat is een goed teken. ‘Wat heerlijk dat de muziek uit staat!’, vonden veel bezoekers.

Aandacht

Enkele NVA-vrijwilligers uit de regio Zeeland-Brabant waren aanwezig om informatie over autisme te geven. ‘We hebben mooie en soms ontroerende gesprekken gevoerd en veel informatiemateriaal meegegeven. Maar wat vooral als heel fijn werd ervaren, was het feit dat er aandacht was voor ‘onze’ doelgroep’, vertelden de vrijwilligers na afloop.

De bezoekers kwamen niet alleen uit Zeeland, maar ook Noord-Brabant, Zuid-Holland, Zeeuws-Vlaanderen en zelfs Friesland was vertegenwoordigd op deze Auti-Doe-Dag. Ook liep er een speciale gast rond: één van de medewerkers van Klok ‘Uus is finalist Miss Zeeland. ‘Haar persoonlijke opdracht was om een reportage te maken over mensen met autisme, mede omdat haar broer ook tot de doelgroep behoort. Natuurlijk hebben wij hier ook aan mee gewerkt’, vertelt vrijwilliger Richard.

Ook de medewerkers van Klok ‘Uus waren enthousiast over deze Auti-Doe-Dag. ‘Je hebt eigenlijk zo weinig nodig om het deze kinderen naar de zin te maken. Mensen met autisme verdienen zo’n dag’, zei een medewerker na afloop. Het is dus zeker niet de laatste editie!

Auti-Doe-Dagen

Heb je deze Auti-Doe-Dag gemist? Op zaterdag is er een Auti-Doe-Dag in Duinrell en op zaterdag 4 april kun je prikkelarm naar Rijksmuseum Twente in Enschede.

Hierzonder zie je een impressie van deze Auti-Doe-Dag:

Opgroeien met autisme heeft invloed op het hele gezin. Zowel het kind met autisme als de ouders krijgen te maken met extra uitdagingen. Denk aan het zoeken naar passende ondersteuning, slaapproblemen, zorgen over de ontwikkeling of onbegrip. Hangen stress, eetgewoonten en gezondheid bij jonge kinderen met autisme en hun ouders met elkaar samen? Orthopedagoog Anna van der Lubbe promoveerde donderdag met een onderzoek naar dit onderwerp.

Interessant bij dit onderzoek is dat zowel naar moeders als vaders is gekeken. En ook dat een combinatie is gedaan van zelfrapportage (vragenlijsten), lichamelijke metingen (zoals BMI, bloeddruk en middelomtrek) en lichamelijke stressniveaus (bloedonderzoek en haarcortisol.)

Uit het onderzoek blijkt dat stress een belangrijke rol speelt binnen gezinnen met jonge kinderen met autisme. Zowel moeders als vaders ervaren veel opvoedingsstress. Dat is niet vreemd: de opvoeding van een kind met autisme kan intensief zijn en vraagt vaak voortdurende aanpassing. Ouders van kinderen met autisme rapporteerden daarnaast vaker psychische klachten, zoals sombere gevoelens. Hoe hoger de opvoedingsstress, hoe meer van dit soort klachten werden ervaren.

‘Gedeelde’ stress

Het onderzoek keek niet alleen naar hoe stress wordt ervaren, maar ook naar stress in het lichaam, gemeten via cortisol (stresshormoon) in haren. Interessant genoeg bleek dat stress letterlijk ‘gedeeld’ kan worden binnen gezinnen: het stressniveau van ouders en dat van hun kinderen hing met elkaar samen.

Opvallend is dat moeders van autistische kinderen vaker lichamelijke gezondheidsrisico’s hebben dan vrouwen uit de algemene bevolking. Denk daarbij aan overgewicht of een verhoogd risico op metabool syndroom. Bij moeders hangt stress ook samen met eetgedrag, bijvoorbeeld meer ontremd eten. Bij vaders werden deze lichamelijke gezondheidsverschillen minder gevonden, wat laat zien dat stress zich bij moeders en vaders op verschillende manieren kan uiten. Verschillende manieren van met stress omgaan vragen om maatwerk in de zorg, zowel voor moeders als voor vaders.

Gezondheidsrisico’s voor ouders

Het is belangrijk dat ouders zich bewust zijn van de gezondheidsrisico’s voor zichzelf en van het belang van een gezonde leefstijl. Tegelijkertijd is een gezonde leefstijl gemakkelijker gezegd dan gedaan. Helpend hierbij is dat leefstijl een normaal gesprekonderwerp wordt in de spreekkamer. Aanbevelingen in het proefschrift zijn onder andere het inrichten van preventieve zorg voor ouders en hen expliciet vragen naar stress.

Bij jonge kinderen met autisme werd vaker overgewicht gevonden dan bij leeftijdsgenoten. Het lichaamsgewicht van het kind hing samen met het eetgedrag van het kind én met het gewicht van de moeder. Dit wijst erop dat factoren zoals gezinssituatie, leefstijl en mogelijk ook erfelijkheid samen een rol spelen. De vroege kindertijd lijkt daarmee een belangrijk moment om gezonde gewoontes te ondersteunen, zonder schuld of oordeel.

Samenhang stress en gedragsproblemen

Ook bleek dat jonge kinderen met autisme vaker tekenen van verhoogde lichamelijke stress laten zien. Die stress was niet direct gekoppeld aan hun gedrag of gewicht, maar stress bij moeders hing wél samen met gedragsproblemen bij hun kind. Daarnaast bleek dat stress bij beide ouders samenhangt met autismekenmerken, gedrag en eetgedrag van hun kind. Dit laat zien hoe nauw alles met elkaar verbonden is binnen een gezin. Ook het eigen autisme van een moeder of vader kan een rol spelen.

Op basis van het huidige onderzoek kunnen geen uitspraken gedaan worden over oorzaak en gevolg. Toekomstig onderzoek is nodig om de relaties tussen de verschillende aspecten verder te bekijken en over langere periodes. Het is van belang om zowel moeders als vaders mee te nemen in onderzoek en ook om aandacht te hebben voor verschillen tussen jongens en meisjes met autisme.

Gezinsgerichte aanpak

Wat betekenen de bevindingen? Allereerst dat gezinnen met autisme extra kwetsbaar kunnen zijn, zowel mentaal als lichamelijk. Tegelijkertijd benadrukt het onderzoek het belang van een gezinsgerichte aanpak: ondersteuning die niet alleen kijkt naar het kind, maar ook naar ouders, leefstijl, stress en gezondheid. Kleine stappen, zoals aandacht voor balans, beweging, voeding en stressvermindering, kunnen bijdragen aan het welzijn van het hele gezin.

Proefschrift

Op donderdag 5 februari 2026 heeft Anna van der Lubbe haar proefschrift met succes verdedigd aan de Universiteit van Leiden. De titel van het proefschrift is “Autism and Family Health: Stress, eating behavior and health in young children with ASD and their Parents.”

Lees het volledige proefschrift

De Auti-Doe-Dag Duinrell vindt dit jaar plaats op zaterdag 21 maart, van 11.00 tot 21.00 uur. Zo beleef je samen met gelijkgestemden heel veel plezier in alle attracties! 

Duinrell is deze dag aangepast voor mensen met autisme en hun naasten. Een hele dag plezier maken in het autisme-vriendelijk gemaakte attractiepark, met geïnstrueerd personeel. Op deze dag zal een beperkt aantal bezoekers worden toegelaten om drukte te voorkomen. Ga achter elkaar in de Dragonfly, maak een kaarsrechte duikvlucht naar beneden in achtbaan Falcon, stap in de Tobbedanser en maak je allereerste zweefvlucht in vliegattractie Wild Wings.

Diverse attracties

Duinrell ligt midden in het bos- en duingebied van Wassenaar en je vindt er tientallen attracties voor groot en klein. Snelle achtbanen voor waaghalzen, achtbanen en attracties voor de hele familie én er zijn doe-attracties waarbij je zelf bepaalt hoe leuk, snel of spannend ze zijn.

Of speel binnen in de Arcade een potje air-hockey of stap in de race-simulator. De waterattracties zijn in de winter gesloten. Zodra de avond valt, worden diverse attracties spectaculair uitgelicht. Wil je meer weten over wat er allemaal te doen is? Kijk dan eens op www.duinrell.nl/attracties-winter

Wil je even rustig bijkomen? Dan kun je je terugtrekken in de stilteruimte of wandelen in de duinen.

Nieuwe attractie

Op dit moment wordt nog gewerkt aan een nieuwe doe-attractie: de Duinrell Drifter. Vanaf mei kun je in één van de negen rally-auto’s stappen en erop los driften als een echte topcoureur! Met een speciale hendel bepaal je zelf hoe wild je door de bochten gaat.

Ook de Kikkerachtbaan is nog niet beschikbaar. Deze wordt vernieuwd en gaat in april open.

De Auti-Doe-Dagen worden mede mogelijk gemaakt door: het AutismeFonds, Dr. C.J. Vaillantfonds, Cornelia-Stichting, de Vriendenloterij en Stichting Zonnige Jeugd.

Kaarten kopen met korting

De Auti-Doe-Dag Duinrell vindt plaats op zaterdag 21 maart van 11.00 tot 21.00 uur. Duinrell is gevestigd aan de Duinrell 1 in Wassenaar. Een kaartje voor Duinrell kost nu maar 18,95 euro per persoon (normale prijs 24,95 euro). Parkeren kost 15 euro per auto.
Als bezoeker van de Auti-Doe-Dag kun je voor 6 euro per persoon drie uur naar het Tikibad. Hiervoor kun je op de dag zelf een extra kaartje kopen bij de kassa van het Tikibad.

LET OP: de Autipas geeft geen voorrang, omdat het al rustig is!

Kaarten voor de Auti-Doe-Dag op 21 maart zijn te koop via onderstaande button. Bij kortingscode kun je invullen: NVA2026MRTDRLL

KOOP HIER JE KAARTJE

Hoe maken we van school een plek waar álle leerlingen zich welkom en gezien voelen? Een fijne plek om te leren en te ontmoeten, ook voor leerlingen met autisme? Met die opdracht gaat de Nederlandse Vereniging voor Autisme (NVA) dit jaar aan de slag, als onderdeel van een groot overkoepelend project: de Ontwikkelaanpak Neurodiversiteit in het Onderwijs. Vrijdag 31 januari vond in Amsterdam de startbijeenkomst plaats, waarbij onder meer Tweede Kamerlid Lisa Westerveld, Eerste Kamerlid Paul van Meenen, ambtenaren van het ministerie van Onderwijs en veel experts uit het onderwijs en de wetenschap aanwezig waren.

Aanleiding voor het starten van de Ontwikkelaanpak zijn de zorgwekkende cijfers over thuiszitters, onder meer als het gaat om kinderen en jongeren met autisme. De NVA raakte hierover in 2024 en 2025 in gesprek met de Tweede Kamer en het ministerie van Onderwijs, samen met LBVSO. Uiteindelijk leidden deze gesprekken tot de opdracht van het ministerie om te onderzoeken hoe scholen neurodivergente leerlingen op een goede manier kunnen bedienen. LBVSO is regiehouder van het overkoepelende project, de NVA gaat zich bezighouden met de behoeften van leerlingen met autisme.

Advies- en expertgroep autisme

In totaal gaan er zeven advies- en expertgroepen aan de slag met verschillende onderwerpen, zoals huisvesting en leeromgeving, leermiddelen en verzuim. De NVA is verantwoordelijk voor de advies- en expertgroep autisme. Voor ons is het heel belangrijk wat kinderen en jongeren met autisme vertellen over hun onderwijservaringen en onderwijswensen. Om die reden zullen wij zoveel mogelijk recent wetenschappelijk onderzoek gaan raadplegen waarin deze ervaringen en wensen zijn uitgevraagd. Daarnaast zullen wij via focusgroepen ook zelf de ervaringen ophalen van kinderen en jongeren met autisme (en hun ouders), nadrukkelijk ook van thuiszitters. Ook zal de NVA de kennis van meerdere wetenschappers en onderwijsprofessionals gaan verzamelen, onder meer in de vorm van interviews.

Elke expert- en adviesgroep levert uiteindelijk een deeladvies op. Dat zal worden gebruikt als materiaal voor het overkoepelende eindadvies. Hier vind je meer informatie over de Ontwikkelaanpak Neurodiversiteit in het Onderwijs.

Aanstaande maandag, 2 februari, vindt in de Tweede Kamer een belangrijk debat plaats over jeugdzorg. De Nederlandse Vereniging voor Autisme (NVA) heeft de Tweede Kamerleden daarom geattendeerd op punten die voor kinderen en jongeren met autisme van belang zijn, waaronder het vaststellen van een ethisch kader voor zorgaanbod.

Een overzicht van de punten uit onze brief aan de Tweede Kamer:

Ethisch kader voor zorgaanbod voor kinderen en jongeren met autisme

Eind 2025 adviseerde het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) om in een ethisch kader vast te stellen waaraan goede autismezorg moet voldoen. Het uitgangspunt voor zorg moet volgens de NVA zijn dat het aansluit bij moderne inzichten over autisme en tot stand komt in nauwe samenwerking met de autismegemeenschap, om de veiligheid en het welzijn van kinderen te waarborgen. Het maken van een ethisch kader is daarbij de eerste stap. De staatssecretaris kiest er desondanks voor om alleen een traject te starten voor normering van de omstreden methodiek Applied Behavior Analysis (ABA).

De NVA is bezorgd over de huidige koers van het ministerie van VWS en verzoekt de Kamerleden om bij de staatssecretaris aan te dringen om van het ethisch kader voor ál het zorgaanbod een prioriteit te maken.

Onvoldoende zorgaanbod voor kinderen met autisme en een verstandelijke beperking

Uit een verkenning van het Landelijk Kenniscentrum LVB blijkt dat professionals vinden dat zij uit voldoende methodieken kunnen kiezen. De NVA zet vraagtekens bij deze conclusie omdat de praktijkervaring van ouders een ander beeld schetst.

Veel methodieken zijn alleen passend voor kinderen met autisme en een lichte verstandelijke beperking. Voor kinderen met autisme en een matige of ernstige verstandelijke beperking is er een aanzienlijk tekort aan passende methodieken. Ook sluiten de uitspraken in het rapport over de effecten en beloften van methodieken niet aan bij conclusies uit de landelijke richtlijn Autismespectrumstoornissen Kinderen en Jeugd die de Federatie van Medisch Specialisten in 2025 heeft uitgebracht. De NVA vraagt de Kamerleden daarom om de staatssecretaris te verzoeken een kwalitatief en toegankelijk zorg- en onderwijsaanbod te realiseren, specifiek voor deze kwetsbare groep.

Beschikbaarheid van gespecialiseerde jeugdhulp bij complexe problematiek

De NVA sluit zich aan bij de signalen van de Branches Gespecialiseerde Zorg voor Jeugd (BGZJ) over de lange wachtlijsten in de gespecialiseerde jeugdhulp. Om de instroom in de jeugdzorg te beperken, zal er een goede preventieve aanpak moeten komen in de wijk en op scholen. Maar dit mag nooit ten koste gaan van de beschikbaarheid van specialistische hulp voor kinderen die dit het hardst nodig hebben. Kinderen met complexe problematiek, waaronder veel jongeren met autisme, wachten momenteel te lang op passende ondersteuning. We vragen de Kamerleden om de staatssecretaris te vragen hoe de toegang tot gespecialiseerde zorg gewaarborgd kan worden, ook in situaties waar gemeenten kampen met financiële tekorten.

Lees hier de brief die we stuurden aan de Tweede Kamerleden. Meer informatie over het debat op 2 februari vind je op de site van de Tweede Kamer.

Wij hebben de Nederlandse Vrijheids Alliantie verzocht om de afkorting NVA niet langer te gebruiken voor hun nieuwe politieke beweging. In een brief aan fractievoorzitter Markuszower vragen wij om een aanpassing van de naam bij de Kiesraad, aangezien wij deze afkorting al jarenlang gebruiken voor onze vereniging en verwarring willen voorkomen.

De Nederlandse Vereniging voor Autisme wil voorkomen dat mensen denken dat de vereniging verbonden is aan een politieke partij. Dit kan voor verwarring zorgen en onze neutraliteit en reputatie schaden. Omdat wij als belangenbehartiger actief zijn richting politieke partijen en ministeries, willen we niet dat er verwarring ontstaat over onze onafhankelijkheid. Door het gebruik van dezelfde naam door een politieke beweging, ontstaat er aantoonbaar verwarringsgevaar bij politici, ambtenaren, leden, vrijwilligers, donateurs en anderen.

Geen juridisch traject

Uit juridisch advies blijkt dat het starten van een juridisch traject richting de nieuwe politieke beweging geen optie is. Een naam van een politieke partij of Kamerfractie is geen handelsnaam en daarom kunnen we geen beroep doen op de Handelsnaamwet. In het binnen- en buitenland zijn er ook andere organisaties die NVA gebruiken als afkorting.

Verwarring voorkomen

Omdat wij verwarring vrezen, hebben we schriftelijk aan de nieuwe politieke beweging gevraagd om de afkorting van de partijnaam te wijzigen. De inzet is om in goed overleg tot een oplossing te komen. Wij gaan er vooralsnog van uit dat De Nederlandse Vrijheids Alliantie niet bewust inzet op verwarringsgevaar met de Nederlandse Vereniging voor Autisme. Een wijziging in de afkorting van de nieuwe politieke beweging is de simpelste oplossing.

UPDATE 2 februari 2026: De groep Markuszower ziet af van het gebruik van de naam NVA, om verwarring met de Nederlandse Vereniging voor Autisme en de Nieuw-Vlaamse Alliantie te voorkomen.

Eind 2025 heeft het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) het rapport Goede zorg voor kinderen met autisme gepubliceerd. In dit rapport roept het NJi op om in een ethisch kader te beschrijven wat goede zorg is voor kinderen en jongeren met autisme. Staatssecretaris Tielen legt dit advies echter naast zich neer en kiest in plaats daarvan, tot grote zorg van de NVA, voor een traject gericht op de normering en kwaliteitsverbetering van ABA.

Het rapport Goede zorg voor kinderen met autisme is samengesteld in het kader van de discussie over ABA (Applied Behavior Analysis). De NVA geeft al langer aan dat ABA geen passende behandeling is voor kinderen met autisme vanwege de risico’s die ABA met zich meebrengt. Wij blijven ons inzetten voor de ontwikkeling van zorgaanbod dat in de eerste plaats veilig is: zorg voor kinderen en jongeren met autisme mag in geen geval risico’s op schade met zich meebrengen. Ook moet zorgaanbod aansluiten bij de belevingswereld en de behoeften van kinderen en jongeren met autisme.

Uit het onderzoek van het NJi blijkt dat ABA een diffuus begrip is. Het instituut concludeert dat de behandeling ingezet wordt voor verschillende doelen, uiteenlopende doelgroepen en op verschillende manieren. Een onderscheid tussen ‘oude’ en ‘nieuwe’ vormen – zoals eerder gemaakt in de richtlijn Autismespectrumstoornissen kinderen en jeugd van de NVvP – biedt in de praktijk nauwelijks houvast voor het handelen van zorgverleners. Onder de vragen die deze onduidelijkheid oproept, schuilt volgens het kennisinstituut een bredere waardendiscussie: hoe doen we recht aan de behoeften en eigenheid van kinderen die de wereld anders beleven?

Ethisch kader

Het NJi vraagt zich in het rapport af of er, gezien de aanzienlijke risico’s, überhaupt een rol is weggelegd voor ABA in het zorgaanbod voor kinderen en jongeren met autisme. Het instituut wil dat er eerst een ‘ethisch kader’ komt voor de behandeling van kinderen met autisme waarbij “recente theorieën over autisme” het uitgangspunt zijn. De NVA onderschrijft het advies van het NJi om ervaringsdeskundigen nauw te betrekken bij het opstellen van dit kader: zij zijn onmisbaar om te komen tot een zorgaanbod dat aansluit bij de behoeften van kinderen en jongeren met autisme.

Staatssecretaris negeert advies

Tot onze grote verbazing legt het ministerie van VWS het advies van het NJi naast zich neer. Uit een Kamerbrief van staatssecretaris Tielen blijkt dat zij het KBL (Kwaliteit en Blijvend Leren) inmiddels heeft gevraagd om een traject te starten, in samenwerking met veldpartijen, gericht op “normering en kwaliteitsverbetering van ABA gerelateerde technieken en werkwijzen’’. Zij geeft hierbij ook aan dat “dit uiteindelijk kan leiden tot een nieuwe veldnorm voor ABA”.

De NVA is zeer geschrokken dat de staatssecretaris de aanbeveling van het NJi naast zich neerlegt. Het maken van een ethisch kader is een belangrijke stap om ervoor te zorgen dat de veiligheid en autonomie van het kind altijd voorop staan in de zorg. Dat de staatsecretaris toch kiest voor doorontwikkeling van normen voor ABA is pijnlijk voor de autismegemeenschap. De NVA heeft de leden van de Tweede Kamer opgeroepen om de staatssecretaris dringend te verzoeken om de aanbeveling van het NJi op de juiste wijze op te volgen. Dit betekent dat er nu eerst een ethisch kader moet komen voor het gehele aanbod voor kinderen en jongeren met autisme, in nauwe samenwerking met de autismegemeenschap.

Lees verder:

• Het rapport Goede zorg voor kinderen met autisme
• De aanbiedingsbrief dit bij het rapport hoort
• De Kamerbrief van staatssecretaris Tielen

Op zaterdag 7 februari is er weer een Auti-Doe-Dag in Zeeland: bij Klok’uus! Kom spelen in deze superleuke binnen- en buitenspeeltuin, waar alles draait om een ontspannen en prikkelarme omgeving. Roetsj van de glijbanen, sjees over het touwenparcours of bouw de mooiste zandkastelen. De bungeejump is beschikbaar en met het muntje dat je bij binnenkomst krijgt, kun je één keer springen.

Ouders krijgen een fijne tafel waar je kunt genieten van de uitgebreide kaart – maar let op, reserveren is nodig!

Deze Auti-Doe-Dag op zaterdag 7 februari duurt van 10.00 tot 14.00 uur. Tijdens deze uren houdt Klok’uus extra rekening met de prikkelgevoeligheid van kinderen en volwassenen met autisme. Klok’uus zorgt dan voor een ontspannen, rustige omgeving.

Zo wordt er een beperkt aantal mensen toegelaten, staat de muziek uit en is er een rustruimte beschikbaar. Bovendien geldt er voor deze Auti-Doe-Dag een gereduceerd tarief!
Je leest er hier meer over.

RESERVEER JE KAARTJE

Vier vrijwilligers van NVA-regio Noord-Brabant en Zeeland bezochten op 9 december de Efteling om het park te adviseren over toegankelijkheid. De vrijwilligers testten de horecalocaties in het park en gingen in gesprek over praktische verbeterpunten. De Efteling en NVA werken al langer samen om de toegankelijkheid van het park nog verder verbeteren.

Het bezoek begon voor de vrijwilligers op een bijzondere manier. Ze waren al voor openingstijd welkom en daarom was er nog geen muziek en waren er geen andere bezoekers. Met enkel het geluid van fluitende vogels en medewerkers die de dag opstartten, hadden ze het park helemaal voor zichzelf. Dit was een ontspannen begin van de dag.

Horeca en faciliteiten onder de loep

De groep richtte zich dit keer specifiek op het testen van de horeca in het park. De vrijwilligers keken kritisch naar de autismevriendelijkheid van de verschillende plekken: hoe is de sfeer, zijn er veel prikkels en is de locatie goed toegankelijk?

Na de testronde volgde een gesprek met onderzoekers van de Efteling. De vrijwilligers deelden hun ervaringen over onder meer wachtrijen en de toegankelijkheid van toiletten. Een belangrijk gespreksonderwerp was de faciliteitenkaart: hoe kan het gebruik van deze kaart zo geregeld worden dat mensen die hem écht nodig hebben optimaal ondersteund worden?

De Efteling en NVA werken al langer samen om het park toegankelijker te maken. Bijvoorbeeld afgelopen zomer toen het nieuwe Grand Hotel en de stilteruimte getest werden. De samenwerking levert waardevolle inzichten op voor beide partijen, dus ook in het nieuwe jaar gaan we daarmee door!