Veel kinderen en jongeren met autisme en hun ouders weten het uit eigen ervaring: het onderwijs biedt nog lang niet altijd de ondersteuning die leerlingen nodig hebben. Niet voor niets blijft het aantal uitvallers stijgen, zeker onder leerlingen met autisme. Nodig zijn concrete stappen naar inclusief onderwijs, naleving van de zorgplicht van scholen en een nadruk op leerrecht in plaats van op leerplicht.
Deze punten staan in de gezamenlijke brief die meerdere belangenorganisaties onlangs stuurden naar de Onderwijscommissie van de Tweede Kamer, in verband met het debat over passend onderwijs van woensdag 27 mei. De Nederlandse Vereniging voor Autisme (NVA) is één van de ondertekenaars, samen met onder meer Ouders & Onderwijs, Balans, Ieder(in) en LBVSO. Vorige week spraken de ondertekenaars ook een aantal leden van de Onderwijscommissie tijdens een gezamenlijke bijeenkomst in Den Haag. Ook de NVA was daarbij aanwezig, samen met een aantal ervaringsdeskundige ouders en leerlingen.
Zorgplicht
Wij vinden het hoog tijd voor concrete maatregelen. Eén daarvan is de versterking van de zorgplicht van scholen. ‘Een duidelijkere en beter gehandhaafde zorgplicht kan scholen direct helpen meer verantwoordelijkheid te nemen voor het bieden van passend onderwijs’, aldus de gezamenlijke brief. ‘Het is belangrijk dat ouders al op korte termijn merken dat hun kinderen niet worden uitgesloten. Dat vraagt om een zorgplicht die naast wettelijke verankering ook zichtbaar wordt nageleefd en gehandhaafd in de praktijk.’
Daarnaast moet de nadruk meer komen te liggen op leerrecht in plaats van, zoals nu, op leerplicht. ‘Een systeem dat het recht op onderwijs van kinderen centraal stelt, in plaats van de plicht aanwezig te zijn in het schoolgebouw, biedt alle kinderen, en zeker zij die nu uitvallen, meer mogelijkheden en perspectief om mee te doen’, zo staat in de brief. De hoop is gevestigd op het wetsvoorstel waarmee D66 leerrecht wil verankeren in de Nederlandse wetgeving. Na kritiek van de Raad van State moet dit voorstel worden aangepast. Volgens de partij gaat dit binnenkort gebeuren.
Monitor Passend Onderwijs
Ook moeten er nu al concrete stappen worden gezet richting inclusief onderwijs. Anders zal het niet lukken om het Nederlandse onderwijs in 2035 daadwerkelijk inclusief te krijgen, zoals het streven is. Zo moeten onder meer schoolgebouwen worden aangepast, het inspectietoezicht moet zich meer gaan richten op ontwikkeling in plaats van op resultaten en er moet een einde komen aan de financiële schotten tussen onderwijs en zorg.
Dat het niet goed gaat met passend onderwijs blijkt ook uit de onlangs verschenen Monitor Passend Onderwijs 2026 van Ouders & Onderwijs. Bijna driekwart (71%) van de ondervraagde ouders geeft het huidige systeem een onvoldoende – gemiddeld een 4.2. De meeste ouders zijn ontevreden over de ondersteuning in de klas en vindt dat leraren te weinig hulp krijgen om kinderen goed te begeleiden. Te grote klassen zien ouders als belangrijke belemmering om onderwijs daadwerkelijk passend te maken.
Ook met het aantal thuiszitters gaat het niet goed – een belangrijke graadmeter voor passend onderwijs. Uit recent onderzoek van de VU blijkt dat het aantal thuiszitters met autisme in de periode van 2013 tot en met 2023 steeg van 4 naar 13 procent. Ook het aantal leerlingen met autisme dat werd verwezen naar het (voortgezet) speciaal onderwijs groeide in deze periode, ondanks de ambitie van de Wet passend onderwijs om meer leerlingen in het reguliere onderwijs te houden.
Petitie
Op 19 mei was de NVA aanwezig tijdens de aanbieding van de petitie Veranker inclusief onderwijs wettelijk en geef dit prioriteit aan leden van de Onderwijscommissie van de Tweede Kamer. Deze petitie van LBVSO dringt aan op spoedige wetgeving die ervoor zorgt dat elke leerling in 2035 daadwerkelijk inclusief onderwijs krijgt, ongeacht welke school hij bezoekt. De NVA ondersteunt deze petitie, net als veel andere belangenorganisaties zoals Ieder(in).
Het debat over passend onderwijs is op 27 mei online te volgen of in de Tweede Kamer zelf (Thorbeckezaal). Bezoekers moeten zich verplicht aanmelden via https://bezoekers.tweedekamer.nl/nl/. Het debat duurt van 09.30 tot 14.45 (tijden onder voorbehoud. Zie de website van de Tweede Kamer voor de meest recente informatie).
Lees hier alle stukken die bij dit debat horen
